فصلنامه رهیافتی نو در آموزش و یادگیری

اثربخشی آموزش فرزندپروری مبتنی بر پذیرش و تعهد بر شاخص‌های شناختی و هیجانی والدین دانش‌آموزان مدارس شهرستان سمنان

10.22034/jnael.2026.251329
دوره 1، شماره 4 - شماره پیاپی 4
زمستان 1404
فصلنامه رهیافتی نو در آموزش و یادگیری

نویسندگان

رقیه بینایان 1
آرامه کرمی 2
نگین اگ 3

1 گروه روانشناسی تربیتی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران.

2 گروه روانشناسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران.

3 گروه روانشناسی بالینی، واحد آیت الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران.

چکیده
پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش فرزندپروری مبتنی بر پذیرش و تعهد بر شاخص‌های شناختی و هیجانی والدین دانش‌آموزان مدارس شهرستان سمنان انجام شد. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی و از نوع طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل والدین دانش‌آموزان مدارس شهرستان سمنان در سال ۱۴۰۲ بود. از میان افراد واجد شرایط، ۳۰ نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند و در دسترس انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) جایگزین شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه انعطاف‌پذیری روان‌شناختی، پرسشنامه سرگردانی ذهنی و پرسشنامه فرانگرانی بود. گروه آزمایش تحت آموزش فرزندپروری مبتنی بر پذیرش و تعهد قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ‌گونه مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌های پژوهش با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۲ و روش آماری تحلیل کوواریانس مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان داد که آموزش فرزندپروری مبتنی بر پذیرش و تعهد موجب بهبود معنادار شاخص‌های شناختی و هیجانی والدین شد؛ به‌گونه‌ای که انعطاف‌پذیری روان‌شناختی افزایش و سرگردانی ذهنی و فرانگرانی کاهش یافت. بر اساس یافته‌های پژوهش، آموزش فرزندپروری مبتنی بر پذیرش و تعهد می‌تواند به عنوان رویکردی مؤثر برای ارتقای توانمندی‌های شناختی و هیجانی والدین و بهبود شیوه‌های فرزندپروری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

فرزندپروری مبتنی بر پذیرش و تعهد
انعطاف‌پذیری روان‌شناختی
سرگردانی ذهنی
فرانگرانی
والدین دانش‌آموزان

عنوان مقاله English

The Effectiveness of Acceptance and Commitment-Based Parenting Training on Cognitive and Emotional Indicators of Parents of Students in Semnan County Schools

نویسندگان English

Roqayyeh Binayan 1
Arameh Karami 2
Negin Ag 3
1 Department of Educational Psychology, Sari Branch, Islamic Azad University, Sari, Iran.
2 Department of Psychology, Sari Branch, Islamic Azad University, Sari, Iran.
3 Department of Clinical Psychology, Ayatollah Amoli Branch, Islamic Azad University, Amol, Iran.
چکیده English

The present study aimed to determine the effectiveness of acceptance and commitment-based parenting training on cognitive and emotional indicators of parents of students in Semnan County schools. The research method was quasi-experimental with a pretest-posttest control group design. The statistical population consisted of parents of students in Semnan County schools in 2023. Among eligible participants, 30 individuals were selected using purposive and convenience sampling methods and were randomly assigned to experimental and control groups (15 participants in each group). The data collection instruments included questionnaires measuring psychological flexibility, mind wandering, and meta-worry. The experimental group received acceptance and commitment-based parenting training, while the control group received no intervention. The collected data were analyzed using SPSS version 22 and analysis of covariance (ANCOVA). The findings indicated that acceptance and commitment-based parenting training significantly improved parents’ cognitive and emotional indicators; specifically, it increased psychological flexibility and reduced mind wandering and meta-worry. Based on the findings, acceptance and commitment-based parenting training can be considered an effective approach for enhancing parents’ cognitive and emotional capabilities and improving parenting practices.

کلیدواژه‌ها English

  • Acceptance and Commitment-Based Parenting
  • Psychological Flexibility
  • Mind Wandering
  • Meta-Worry
  • Parents of Students
تردست، کوثر. (1399). آموزش فرزندپروری مبتنی بر پذیرش و تعهد، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و اجرای همزمان این دو رویکرد بر اضطراب کودکان و استرس فرزندپروری مادران. پایان­نامه دکتری رشته مشاوره. دانشگاه علوم تربیتی و روان­شناسی. دانشگاه شهید چمران اهواز
حاج خدادای، داد؛ اعتمادی، عذرا؛ عابدی، محمدرضا؛ جزایری، رضوان سادات. (1400). مقایسه تاثیر آموزش والدگری مبتنی بر مواجهه با چالش­های فرزندپروری و برنامه فرزندپروری مثبت بر ابعاد والدگری مؤثر و سازگاری زوجی در مادران دارای فرزند نوجوان. فصلنامه علمی پژوهشی علوم شناختی؛ 20(98): 198-185
سعیدمنش، محسن؛ عزیزی، مهدیه. (1396). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر میزان پذیرش و سبک­های دفاعی والدین کودکان اوتیسم با مکانیسم دفاعی انکار. مجله مطالعه ناتوانی؛ 7: 1-7
عابدی جاودانی، فائزه. (1401). اثربخشی آموزش مبتنی بر فرزندپروری تاملی بر میزان انعطاف­پذیری روان­شناختی مادران و اضطراب امتحان دانش­آموزان مقطع دبستان. پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته روان­شناسی بالینی. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه اصفهان.
کرد حبیبی، افسانه. (1400).  بررسی رابطه بین سرگردانی ذهنی و تحصیل گریزی با نقش میانجی اضطراب تحصیلی در دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهر باغملک. پایان نامه کارشناسی ارشد. روانشناسی تربیتی. دانشگاه پیام نور واحد بهبهان.
لطفی­پور، محدثه. (1401). اثربخشی آموزش ذهن آگاهی بر سرگردانی ذهنی و ابرازگری هیجانی دانشجویان دانشگاه یزد. پایان نامه درجه کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی. مؤسسه آموزش عالی امام جواد (ع).
Abedi Javedani, F. (2022). The effectiveness of reflective parenting education on the level of psychological flexibility of mothers and test anxiety of elementary school students (Master’s thesis). Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Isfahan.
Davis, A. K., Barrett, F. S., & Griffiths, R. R. (2020). Psychological flexibility mediates the relations between acute psychedelic effects and subjective decreases in depression and anxiety. Journal of Contextual Behavioral Science, 15, 39–45.
Haj Khodaday, D., Etemadi, O., Abedi, M. R., & Jazayeri, R. S. (2021). Comparing the effect of parenting training based on facing parenting challenges and positive parenting program on dimensions of effective parenting and marital adjustment in mothers with teenage children. Quarterly Journal of Cognitive Sciences, 20(98), 185–198.
Jones, L., Gold, E., Totsika, V., Hastings, R. P., Jones, M., Griffiths, A., & Silverton, S. (2018). A mindfulness parent well-being course: Evaluation of outcomes for parents of children with autism and related disabilities recruited through special schools. European Journal of Special Needs Education, 33(1), 16–30.
Kim, H. M., & Miller, L. C. (2020). Are insecure attachment styles related to risky sexual behavior? A meta-analysis. Health Psychology, 39(1), 46–57.
Kord Habibi, A. (2021). Investigating the relationship between mind wandering and academic avoidance with the mediating role of academic anxiety in high school students in Baghmalek city (Master’s thesis). Payame Noor University, Behbahan Branch.
Lotfipour, M. (2022). The effectiveness of mindfulness training on mind wandering and emotional expressiveness of Yazd University students (Master’s thesis). Imam Javad Institute of Higher Education.
Park, E. Y., & Nam, S. J. (2019). Time burden of caring and depression among parents of individuals with cerebral palsy. Disability and Rehabilitation, 41(13), 1508–1513.
Saeedmanesh, M., & Azizi, M. (2017). The effectiveness of acceptance and commitment therapy on the level of acceptance and defense styles of parents of autistic children with the defense mechanism of denial. Journal of Disability Studies, 7, 1–7.
Swain, J., Hancock, K., Dixon, A., & Bowman, J. (2017). Acceptance and Commitment Therapy for children: A systematic review of intervention studies. Journal of Contextual Behavioral Science, 4(2), 73–85.
Tardest, K. (2019). Acceptance and Commitment Parenting Education, Acceptance and Commitment Therapy, and simultaneous implementation of these two approaches on children's anxiety and mothers' parenting stress (Doctoral dissertation). Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz.
Trindade, I. A., Mendes, A. L., & Ferreira, N. B. (2020). The moderating effect of psychological flexibility on the link between learned helplessness and depression symptomatology: A preliminary study. Journal of Contextual Behavioral Science, 15, 68–72.
Wright, J. C., Sedlock, T., West, J., Saulpaugh, K., & Hopkins, M. (2016). Located in the thick of it: Young children’s use of thin moral concepts. Journal of Moral Education, 45(3), 308–323.
Zandi, H., Gholamali Lavasani, M., Afrooz, G., & Mardookhi, M. S. (2018). A comparative study between mothers of children with disabilities and mothers of normal children in terms of general health components. Journal of Exceptional Children, 17(4), 101–112.
 
  • تاریخ دریافت 30 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 21 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 08 بهمن 1404

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما