فصلنامه رهیافتی نو در آموزش و یادگیری

اثربخشی روش مهارت آموزی کودک راه‌حل محور بر اضطراب و کارکردهای اجرایی کودکان شهرستان گرگان

10.22034/jnael.2026.251339
دوره 1، شماره 4 - شماره پیاپی 4
زمستان 1404
فصلنامه رهیافتی نو در آموزش و یادگیری

نویسندگان

علی برغمدی 1
مریم تفکر 2
فاطمه برزعلی 3

1 کارشناس ارشد روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی، واحد بین الملل دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 گروه روانشناسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران

3 گروه روانشناسی، واحد بندرگز، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرگز، ایران

چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی روش مهارت‌آموزی کودک راه‌حل‌محور بر اضطراب و کارکردهای اجرایی کودکان شهرستان گرگان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش را کودکان دارای اضطراب شهرستان گرگان تشکیل دادند که از میان آنان، ۳۰ کودک واجد شرایط به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش در ۱۰ جلسه ۶۰ دقیقه‌ای مهارت‌آموزی کودک راه‌حل‌محور شرکت کرد، در حالی که گروه کنترل در طول اجرای پژوهش مداخله‌ای دریافت نکرد. برای گردآوری داده‌ها از مقیاس اضطراب اسپنس برای کودکان (SCAS؛ اسپنس، 1998) و سیاهه درجه‌بندی رفتاری کارکردهای اجرایی (BRIEF؛ جیویا و همکاران، 2000) استفاده شد. داده‌های حاصل با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد که پس از اجرای مداخله، بین دو گروه آزمایش و کنترل در میزان اضطراب و کارکردهای اجرایی تفاوت معناداری وجود داشت؛ به‌گونه‌ای که مهارت‌آموزی کودک راه‌حل‌محور موجب کاهش معنادار اضطراب و بهبود معنادار کارکردهای اجرایی کودکان شد. بر اساس یافته‌های پژوهش، مهارت‌آموزی کودک راه‌حل‌محور می‌تواند از طریق تقویت احساس توانمندی، آموزش راهبردهای حل مسئله، افزایش خودآگاهی و کمک به شناسایی و استفاده از منابع فردی، در کاهش اضطراب و ارتقای کارکردهای اجرایی کودکان مؤثر باشد. بنابراین، استفاده از این روش می‌تواند به‌عنوان یک مداخله روان‌شناختی مناسب در برنامه‌های پیشگیرانه و درمانی کودکان مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

مهارت‌آموزی کودک راه‌حل‌محور
اضطراب
کارکردهای اجرایی
کودکان

عنوان مقاله English

The Effectiveness of Solution-Focused Child Skills Training on Anxiety and Executive Functions in Children in Gorgan

نویسندگان English

Ali Barghamadi 1
Maryam Tafakor 2
Fatemeh Barzeali 3
1 M.A. in Clinical Psychology, Faculty of Psychology, International Branch, Payame Noor University, Tehran, Iran.
2 Department of Psychology, Sari Branch, Islamic Azad University, Sari, Iran
3 Department of Psychology, Bandar Gaz Branch, Islamic Azad University, Bandar Gaz, Iran
چکیده English

Abstract
The present study aimed to examine the effectiveness of Solution-Focused Child Skills Training on anxiety and executive functions in children in Gorgan. The study was applied in terms of purpose and quasi-experimental in terms of methodology, using a pretest-posttest design with a control group. The statistical population consisted of children with anxiety in Sari, from whom 30 eligible children were selected through convenience sampling and randomly assigned to experimental and control groups. The experimental group participated in ten 60-minute sessions of Solution-Focused Child Skills Training, while the control group received no intervention during the study. Data were collected using the Beck Anxiety Inventory Spence Children’s Anxiety Scale (SCAS; Spence, 1998) and the Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF; Gioia et al., 2000). The collected data were analyzed using repeated-measures analysis of variance and SPSS software. The results showed a statistically significant difference between the experimental and control groups in anxiety and executive functions following the intervention. Specifically, Solution-Focused Child Skills Training significantly reduced anxiety and improved executive functions in children. The findings suggest that Solution-Focused Child Skills Training can contribute to reducing anxiety and enhancing executive functions by strengthening children's sense of competence, teaching problem-solving strategies, increasing self-awareness, and helping them identify and utilize their personal resources. Therefore, this approach can be considered an appropriate psychological intervention for preventive and therapeutic programs targeting children.

کلیدواژه‌ها English

  • Solution-Focused Child Skills Training
  • Anxiety
  • Executive Functions
  • Children
ابراهیمی، مارال.،. شریفی رهنمو، سعید.، فتحی، آیت الله.، شریفی رهنمو، مجید. (1398). اثربخشی درمان کوتاه راه‌حل محور بر توانایی حل مسئله روابط بین فردی دانش‌آموزان، فصلنامه توسعه حرفه‌ای معلم، پاییز 1398، سال جهارم، شماره3.
براتیان ا،. سلیمی آ،. مقیم ف،. شاکرمی م،. داورنیا ر. (1395). تأثیر درمان کوتاه‌ مدت راه‌حل‌محور بر افزایش عزت نفس دانش‌آموزان دختر، فصلنامه پژوهش پرستاری، 11(4)، 65-57.
تبریزی، مرثا،. فاضل، مهدی. (1395). تأثیر آموزش مشاوره با رویکرد راه حل‌محور بر عملکرد تحصیلی و انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان دختر دارای افت تحصیلی دبیرستانی، پنجمین همایش ملی روانشناسی، مشاوره و مددکاری اجتماعی، خمینی‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر، اصفهان.
حسین پور. (1401). اثربخشی روش مهارت آموزی کودک به شیوه ی راه حل محور برخشم و عملکرد اجتماعی وانطباقی کودکان دارای خانواده ی بازساختاریافته. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه خاتم.
خاوری خراسانی، رویا.، قمری، محمد.، امیری مجد، مجتبی. (1403). مقایسه اثربخشی آموزش مهارت‌‌آموزی کودک راه‌حل‌محور و برنامه فرندز بر اضطراب و تاب‌آوری کودکان مجله علوم روانشناختی ۱۴۰۳; ۲۳ (۱۴۱) :۲۲۰۴-۲۱۸۳ ۱۰,۵۲۵۴۷/JPS.۲۳.۱۴۱.۲۱۸۳
URL: http://psychologicalscience.ir/article-۱-۲۵۱۷-fa.html
رحمانی، غزاله. (1399). اثر بخشی روش مهارت آموزی کودک راه حل محور بر عزت نفس و تنظیم هیجان در کودکان شهر تهران. پایانامه کارشناسی ارشد. دانشکده غیردولتی- غیرانتفاعی رفاه.
https://civilica.com/doc/1989051
عزیزپور، الهام. (1398). روش مهارت آموزی کودک به شیوه‌ی راه‌حل محور بر ادراک شایستگی و خودکنترلی کودکان شهر تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزدا اسلامی.
محمدیاری ا،. حسینیان س. (1397). فراتحلیل اثربخشی مشاوره گروهی راه‌حل محور در مدارس ایران. فصلنامه تعلیم و تربیت. زمستان 1397، شماره 136.
ملازاده، معصومه. (1400). راﺑﻄﻪ ﺑﯿﻦ ﻣﻬﺎرت‌ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻧﺤﻮه دوﺳﺖ ﯾﺎﺑﯽ و اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪ ﻧﻔﺲ در ﮐﻮدﮐﺎن. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه پیام نور. واحد تبریز.
  مظاهری، زهرا.، شریفی، ساجده.، معین، سمانه. (1398). بررسی رابطه مهارت مدیریت هیجان با اضطراب آشکار در کودکان 8 تا 12 ساله. کنفرانس بین‌المللی توسعه پایدار و عمران شهری.
https://sid.ir/paper/899798/fa
وطنخواه، مژگان.، بختیارپور، سعید. (1402). اثربخشی روش مهارت آموزی کودک راه‌حل محور بر مهارت‌های زندگی و ارتباطی کودکان کم‌توان ذهنی. روانشناسی افراد استثنایی.
https://doi.org/10.22054/jpe.2023.74402.2591
وطنخواه، مژگان.، حافظی، فریبا.، جوهری فرد، رضا. (1403). مقایسه اثربخشی مهارت‌آموزی کودک راه‌حل محور و روان‌نمایشگری بر مهارت اجتماعی دانش‌آموزان پسر کم‌توان ذهنی. فصلنامه سلامت و اموزش در اوان کودکی.۵ (۳) :۲۷-۱۷
URL: http://jeche.ir/article-۱-۱۸۴-fa.html
American Psychiatric Association. (2024). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: Fifth edition, text revision (DSM-5-TR). American Psychiatric Association Publishing.
Alasdair J, Macdonald. (2020).Book Review -The Solution Focused Approach with Children and Young People: Current Thinking and Practice. Journal of Solution Focused Practices.
Beata Zięba-Kołodziej, Maria Oliinyk. (2023). Helping Children Overcome Socio-Emotional and Behavioral Problems Based on the Kids’ Skills Method.Published in Revista Romaneasca pentru.
DOI:10.18662/rrem/15.3/751
Beesdo, K., Birmaher, B., & Pine, D. S. (2023). Group acceptance and commitment therapy for adolescent anxiety: A systematic review and meta-analysis. Journal of Anxiety Disorders, 88, 102567.
 https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2023.
Benjamin, Finlayson.(2020).Book Review-Tools for Effective Therapy with Children and Families: A Solution- Focused Approach. Journal of Solution Focused Practices.
Bulbena-Cabre A, Duñó L, lmeda S & et al. Joint hypermobility is a marker for anxiety in children. Revista de Psiquiatría y Salud Mental (English Edition). Revista de Psiquiatría y Salud Mental (English Edition). 2019; 12(2): 68 -76.
Boland, R. J., Verduin, M. L., & Ruiz, P. (Eds.). (2021). Kaplan & Sadock’s synopsis of psychiatry: Behavioral sciences/clinical psychiatry (12th ed.). Wolters Kluwe.
Bronwen, Elliott.(2014).Book Review-Working with Children and Teenagers Using Solution Focused Approaches: Enabling Children to Overcome Challenges and Achieve their Potential. Journal of Solution Focused Practices.
Dejah, Oertwing.(2015).‎Parents‎and‎children’s‎sociometional‎adjustment.‎Journal‎of‎Social‎ Development.
De Jong, Peter.(2019). A Brief, Informal History of SFBT as Told by Steve de Shazer and Insoo Kim Berg. Journal of Solution Focused Practices.
Gevorgyan, A., & Hakobyan, T. (2024). Study of well-being and assertiveness variables among young people. Counseling Psychology and Psychotherapy, 32(3). https://psyjournals.ru/en/journals/cpp/archive/2024_n3/Gevorgyan_Hakobyan_et_al​
Jennie, Shuanghong, Niemi, Hannele. (2019). Teachers‎ Support‎ of‎ Students’‎ Social Emotional and Self-Management Skills Using a Solution-Focused Skillful-Class Method. The European Journal of Social and Behavioral Sciences.
Jeff, Chang.(2014).Book Review-Brief coaching with children and young people. Journal of Solution Focused Practices. Article.
Hofmann, S. G., & Smits, J. A. (2023). Acceptance and commitment therapy for adolescent anxiety: A systematic review and meta-analysis. Current Treatment Options in Psychiatry, 10 (1), 1-15.
https://doi.org/10.1007/s40501-024-00335-8
Kaitlyn, Miller.(2016). Evaluating the effectiveness of a resilience program for children and young people in a private Australian psychology clinic. Journal of Solution Focused Practices.
Razavi, F., & Sheybani, H. (2021). The Effectiveness of Parenting Skills Training based on Solution-Oriented Approach on Internalization Disorders in Preschool Children. Journal of Family Relations Studies, 1(2), 4-16.
doi: 10.22098/jhrs.2021.1275
Reitz, A. K. (2022). Self-esteem development and life events: A review and integrative process framework. Social and Personality Psychology Compass, 16(9), e12709. https://doi.org/10.1111/spc3.12709
Saxena, S., Rastogi, P., Gupta, S. S., & Nesamony, S. R. (2022). Role of communication skills: A review. World Journal of English Language, 12(3), 18–28. https://doi.org/10.5430/wjel.v12n3p18SJ Niu, H Niemi, B Furman. (2022). Supporting K-12 Students to Learn Social-Emotional and Self-Management Skills for Their Sustainable Growth with the Solution-Focused Kids' Skills Method.  14(13), 7947.
 https://doi.org/10.3390/su14137947
Szuhany, K. L., & Simon, N. M. (2022). Anxiety disorders: A review. JAMA, 328(24), 2431–2445.
 https://doi.org/10.1001/jama.2022.22744​
Şimşek G, Yalçınkaya EY, Ardıç E, Yıldırım EA.(2020). The effect of psychodrama on the mpathy and social anxiety level in adolescents. Turkish Journal of Child and Adolescent Mental Health. 2020; 27(2): 96-101.
Tingting Li, Junan Lei, Merle Parmak (2023). A solution‐focussed cognitive group intervention for event anxiety in vulnerable children: A randomized controlled trial. Published in Child & Family Social.
DOI:10.1111/cfs.13092
Thomas, Frank.(2016). Complimenting in Solution-Focused Brief Therapy. Journal of Solution Focused Practices.
Niu, S, Niemi, H, Furman, B. (2022). Supporting K-12 Students to Learn Social-Emotional and Self-Management Skills for Their Sustainable Growth with the Solution-Focused Kids’Skills Method. Published in Sustainability.
DOI:10.3390/su14137947
Marta Khymko, (2021). The Kids’ Skills method as the way to transform children’s problems into skills. Psychological Prospects Journa.l
DOI:https://doi.org/10.29038/2227-1376-2021-37-270-287
Merja Hautakangas, Kristiina Kumpulainen & Lotta Uusitalo (2022) Children developing self-regulation skills in a Kids’ Skills intervention programme in Finnish Early Childhood Education and Care, Early Child Development and Care, 192:10, 1626-1642,
 DOI: 10.1080/03004430.2021.1918125
Zhao T, Xuan K, Liu & et al. (2021) The association between caregivers’ anxiety and sleep disturbances among preschool children in rural areas of China: the moderating effect of resilience. Children and Youth Services Review. 2021; 131: 106292.
  • تاریخ دریافت 02 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 17 دی 1404
  • تاریخ پذیرش 24 بهمن 1404

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما