اثربخشی مهارت حل مسأله بر استرس ادراک شده و تحمل ابهام مادران دانش‌آموزان دبستان

10.22034/jnael.2027.251366

نوع مقاله : مقاله پژوهشی (کمی )

نویسندگان

گروه روانشناسی، واحد نکا، دانشگاه آزاد اسلامی، نکا، ایران

چکیده
پژوهش حاضر با هدف اثربخشی مهارت حل مسأله بر استرس ادراک شده و تحمل ابهام مادران دانش‌آموزان دبستان اجرا شد. این پژوهش از نوع طرحهای نیمه‌آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه کنترل و پیگیری دو ماهه بود و از منظر هدف کاربردی است. جامعه آماری این پژوهش را مادران دانش‌آموزان مدارس ابتدایی شهر بهشهر در بازه زمانی 05-1404 تشکیل می‌دهند. نمونه مورد نظر 40 مادر که با توجه به ملاک‌های ورود و خروج از پژوهش با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده و به صورت تصادفی ساده در دو گروه 20 نفره جایگماری شدند. جهت جمع‌آوری اطلاعات از پرسشنامه استرس ادراک شده توسط کوهن، کمارک و مرملستین (1983) و پرسشنامه‌ی تحمل ابهام مک لین (1993)، بهره برده شد. برای گروه آزمایش دستورالعمل‌ها و تکنیک‌های بسته‌ی آموزشی متعلق دزوریلا و گلدفرید است (1971) ارائه شده است و برای تجزیه و تحلیل اطلاعات به دست آمده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر در نرم افزار SPSS نسخه 26 بهره برده شد. نتایج نشان داد بین نمرات آموزش مهارت‌ حل مسأله بر استرس ادراک شده و تحمل ابهام مادران دانش‌آموزان دبستان در مراحل پیش‌آزمون با پس‌آزمون، پیش‌آزمون با پیگیری تفاوت معنی دار وجود دارد و این تفاوت، عملکرد بهتر مادران را نسبت به مرحله پیش‌آزمون نشان داد و تفاوت بین پس‌آزمون با پیگیری معنی دار نمی‌باشد که ناشی از ثبات درمان است (01/0>P). از این رو می‌توان نتیجه گرفت آموزش مهارت‌ حل مسأله بر استرس ادراک شده و تحمل ابهام مادران دانش‌آموزان دبستان تأثیر گذار است. در نتیجه از این رویکرد آموزشی می‌توان در جهت بهبود بر استرس ادراک شده و تحمل ابهام مادران دانش‌آموزان دبستان بهره برد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Effectiveness of Problem-Solving Skills Training on Perceived Stress and Tolerance of Ambiguity among Mothers of Elementary School Students

نویسندگان English

Somayeh Habibpoor
Zeinab Asadi
Department of Psychology, Neka Branch, Islamic Azad University, Neka, Iran
چکیده English

Abstract
The present study aimed to investigate the effectiveness of problem-solving skills training on perceived stress and tolerance of ambiguity among mothers of elementary school students. This applied study employed a quasi-experimental design using a pretest–posttest format with a control group and a two-month follow-up assessment. The statistical population consisted of mothers of elementary school students in Behshahr, Iran, during the 1404–1405 academic period. A sample of 40 mothers was selected through purposive sampling based on the inclusion and exclusion criteria and was randomly assigned to either an experimental group (n = 20) or a control group (n = 20). Data were collected using the Perceived Stress Scale (PSS) developed by Cohen, Kamarck, and Mermelstein (1983) and the Multiple Stimulus Types Ambiguity Tolerance Scale (MSTAT-I) developed by McLain (1993). The experimental group received the problem-solving skills training program based on the model developed by D’Zurilla and Goldfried (1971). Data were analyzed using repeated-measures analysis of variance (ANOVA) in SPSS version 26. The findings indicated significant differences in perceived stress and tolerance of ambiguity scores between the pretest and posttest as well as between the pretest and the two-month follow-up, demonstrating improved performance among mothers following the intervention. However, no significant difference was found between the posttest and follow-up assessments, indicating the stability of the intervention effects over time (p < .01). In conclusion, problem-solving skills training is effective in reducing perceived stress and improving tolerance of ambiguity among mothers of elementary school students. Therefore, this educational approach can be employed as an effective intervention to enhance psychological well-being in this population.

کلیدواژه‌ها English

  • Perceived Stress
  • Tolerance of Ambiguity
  • Problem-Solving Skills Training
  • Mothers
  • Elementary School Students
احدی، الناز، انتصار فومنی، غلامحسین، کیانی، قمر. (1400). تعیین اثربخشی آموزش مهارت حل مسأله بر خودکارآمدی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان دختر با درماندگی آموخته‌شده. مجله مطالعات ناتوانی. ۱۴۰۰; ۱۱  :۵۹-۵۹
پناهی رضوان، غضنفری احمد، شریفی طیبه. (1396). اثربخشی آموزش مهارت‌های حل مسأله بر افسردگی و اضطراب مادران دارای کودک عقب‌مانده ذهنی. تحقیقات علوم رفتاری. ۱۳۹۶; ۱۵ (۴) :۴۲۰-۴۲۶
تقی زاده، کوثر و رستمی، نرگس و پرهیزکار، زینب و صیامی، مریم و وارثی، زینب، (1402). ،نقش باورهای وسواسی، عدم تحمل ابهام و پریشانی روانشناختی مادران در پیش بینی پرخاشگری کودکان،یازدهمین کنفرانس بین المللی زنان،زایمان،ناباروری و بهداشت روانی
،https://civilica.com/doc/2040517
جعفری، داوود و میرزایی، مریم. (1403). ارتباط بین انسجام و تحمل ابهام با استرس والدگری در مادران کودکان اتیسم،دومین همایش ملی پژوهش های نوین روانشناسی، ورزش و مدیریت،اصفهان
،https://civilica.com/doc/2104224
حبیبی، دیانا، حافظی، فریبا، امیری مجد، مجتبی، عسگری، پرویز، و حیدری، علیرضا. (1400). تعیین اثربخشی آموزش مهارت های حل مسأله به مادران بر مشکلات رفتاری درون نمود و برون نمود کودکان دارای اختلال طیف اتیسم. مطالعات ناتوانی، 11(1 (پیاپی 19)
دوایی، مهدی، کاشانی وحید، لیلا، آجرلو ، الهام. (1400). اثربخشی آموزش حل مسأله خلاقانه بر مدیریت هیجان و تاب آوری در مادران دانش آموزان سرآمد. نشریه تازه های علوم شناختی، سال بیست و سوم شماره 1 (پیاپی 89).
https://www.magiran.com/p2260468
رجبی، نرگس. (1403). بررسی اثر بخشی آموزش مهارت حل مسأله بر کاهش افسردگی والدین دارای دانش آموز استثنایی، سومین کنفرانس ملی تازه های روانشناسی تکاملی و تربیتی، بندرعباس
،https://civilica.com/doc/2127451
رضائی کلانتری مرضیه، دنیوی رضا، رستمیان مرضیه. اثر روان درمانی مثبت نگر بر استرس ادراک شده و دلایل زندگی مادران دارای فرزند اوتیسم. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران. ۱۳۹۸; ۲۹ (۱۸۰) :۸۶-۹۴
رهایی, فائزه , سجادیان, ایلناز و کریمیان, مرضیه . (1403). اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر استرس ادراک شده و بار مراقبت مادران دارای کودک مبتلا به سرطانفرهنگ مشاوره و روان درمانی15(60), 27-52.
doi: 10.22054/qccpc.2025.76358.3218
شکوهی یکتا محسن، اکبری زردخانه سعید، پرند اکرم، محمودی مریم، مشروطی پریسا. (1395). تأثیر آموزش حل مسأله به مادران بر فرایندهای خانوادگی و شیوه های فرزند پروری آنها. فصلنامه سلامت روان کودک. ۱۳۹۵; ۳ (۱) :۲۹-۴۰
غنیمی, فرزانه , دانش, عصمت , دادخواه, اصغر و تقی لو, صادق . (1397). نقش میانجیگر راهبردهای مقابله‌ای و حمایت اجتماعی ادراک شده در رابطه با استرس ادراک شده و کیفیت زندگی والدین کودکان دچار اختلال طیف اُتیسم. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی, 12(2), 243-263.
فرنام, علی. (1397). اثربخشی آموزش مهارت حل مسأله و مدیریت خشم بر کاهش تعارضات والد نوجوان در بین دانش‌آموزان پسرمطالعات روانشناسی تربیت15 (29), 149-176.
 doi: 10.22111/jeps.2018.3605
قایدی، مرضیه،1402،مقایسه ارتباط مادر- کودک، خودکارآمدی والدینی، استرس ادراک شده و رضایت از زندگی در مادران دارای کودک مبتلا به دیابت و مادران کودک عادی
،https://civilica.com/doc/2072731
مشکینی فهیمه.(1399). اثربخشی آموزش مهارت حل مسأله بر خودتنظیمی و استرس تحصیلی دانش آموزان متوسطه دوم. فصلنامه ایده های نوین روانشناسی. ۱۳۹۹; ۴ (۸) :۱-۱۰
میرصالحی، سیده مریم و ربیعی نژاد، محمد رضا و رضایی، ساروز، (1404). ،مقایسه ی تحمل ابهام در مادران کودکان دارای ناتوانی عقلانی با مادران کودکان دارای اختلال نقص توجه/ بیش فعالی،بیست و یکمین کنفرانس ملی حقوق، علوم اجتماعی و انسانی، روانشناسی و مشاوره،شیروان
،https://civilica.com/doc/2475851
نریمانی, محمد , فلاحی, وحید , اسماعیلی فارسانی, نسیم و رستم اوغلی, زهرا . (1398). مقایسه استحکام روانی و تحمل ابهام در مادران فرزندان با ناتوانی یادگیری خاص و عادیناتوانی های یادگیری9(2), 153-170.
doi: 10.22098/jld.2020.861
ولی زاده, حدیث و احمدی, وحید . (1402). اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر شادکامی و توانایی تحمل ابهام مادران دارای کودکان مبتلا به اختلال طیف اُتیسم. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی, 17(1), 212-193.
doi: 10.48308/apsy.2022.225775.1262
Abdollahi, A., Abu Talib, M., Carlbring, P., Harvey, R., Yaacob, S. N., & Ismail, Z. (2018). Problem-solving skills and perceived stress among undergraduate students: The moderating role of hardiness. Journal of Health Psychology, 23(10), 1321-1331. https://doi.org/10.1177/1359105316653265
Bagheri, M., Ramezani, M., Vaghee, S., & Sadeghi, T. (2024). The effect of applying problem-solving skills on stress coping styles and emotional self-efficacy in mothers of preterm neonates: A randomised clinical trial. International Journal of Community Based Nursing and Midwifery, 12(4), 254-266.
https://doi.org/10.30476/ijcbnm.2024.100522.2368
Cai, R. Y., Uljarević, M., & Leekam, S. R. (2020). Predicting mental health and psychological wellbeing in mothers of children with autism spectrum disorder: Roles of intolerance of uncertainty and coping. Autism Research, 13(10), 1797–1801.
https://doi.org/10.1002/aur.2341 orca.cardiff.ac.uk+2PubMed+2
Dixon, A., Clarke, S., & Godrich, H. (2023). Toward a positive life beyond COVID-19: Problem-solving appraisal as a resistance resource in the relationship between stress and well-being in students. Healthcare, 11(3), 350. https://doi.org/10.3390/healthcare11030350 MDPI
Filakovská Bobáková, D., Chovan, S., & Van Laer, S. (2024). Perceived stress of mothers, harsh discipline, and early childhood mental health: Insights from a cross‑sectional study in marginalized Roma communities. International Journal of Public Health, 69, Article 1606721.
https://doi.org/10.3389/ijph.2024.1606721
Image, H. G., & Gür, C. (2022). The relationship among problem-solving, coping styles and stress levels of parents of children with autism spectrum disorder, attention-deficit/hyperactivity disorder and typical development. Eurasian Journal of Educational Research, 11(3), 1231-1243.
https://doi.org/10.12973/eu-jer.11.3.1231
Pretorius, T. B., & Padmanabhanunni, A. (2023). Toward a Positive Life beyond COVID-19: Problem-Solving Appraisal as a Resistance Resource in the Relationship between Stress and Well-Being in Students. Healthcare11(3), 350.https://doi.org/10.3390/healthcare11030350
Uzun, K., Ünlü, S., & Arslan, G. (2025). Does intolerance of uncertainty influence social anxiety through rumination? A mediation model in emerging adults. Behavioral Sciences, 15(5), 687.
Wang, Y., Khan, A., & Wang, Z. et al. (2024). From tolerance for ambiguity to stress and anxiety: The mediating role of need for cognitive closure among Chinese university students. Journal of Anxiety Disorders. Advance online publication. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2024.102839
Zhou, T., Luo, Y., Xiong, W., Meng, Z., Zhang, H., & Zhang, J. (2024). Problem‑solving skills training for parents of children with chronic health conditions: A systematic review and meta‑analysis. JAMA Pediatrics, 178(3), 226–236. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2023.5753
  • تاریخ دریافت 09 فروردین 1405
  • تاریخ بازنگری 07 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 31 اردیبهشت 1405