مقایسه‌ی اثربخشی مهارت آموزی کودک به شیوه راه‌حل محور و بازی درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر عزت نفس کودکان مضطرب

10.22034/jnael.2025.251067

نویسندگان

گروه روانشناسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران

چکیده
هدف: این پژوهش با هدف مقایسه‌ی اثربخشی مهارت آموزی کودک به شیوه راه‌حل محور و بازی درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر عزت‌نفس کودکان مضطرب انجام شد. روش: پژوهش حاضر‌ نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل و پیگیری سه ماهه بود. جامعه‌ی آماری را کلیه‌ی کودکان 9 تا 12 ساله مضطرب مدارس ناحیه 5 شهر تهران در بازه زمانی 04-1403 تشکیل می‌دهند. نمونه 60 دانش‌آموز که به شیوه هدفمند بر حسب معیارهای ورود و خروج از پژوهش به روش تصادفی ساده در سه گروه به صورت مساوی جایگماری شدند. جهت جمع‌آوری اطلاعات از پرسشنامه عزت نفس کوپر اسمیت (1967) بهره برده شد. برای گروه‌های آزمایش پروتکل مهارت آموزی کودک راه حل محور طی 8 جلسه 60 دقیقه‌ای و پروتکل بازی درمانی مبتنی بر تعهد پذیرش طی 8 جلسه 60 دقیقه‌ای اجرا شد. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات بدست آمده از واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم افزار SPSS-26 بهره برده شد. نتایج: نتایج نشان داد بین عزت‌نفس کودکان مضطرب در مهارت آموزی راه‌حل محور با بازی درمانی مبتنی بر تعهد و پذیرش تفاوت معنی‌دار وجود دارد ((P<0.05. با توجه به میانگین و اندازه اثر بدست آمده، مهارت آموزی راه‌حل محور سبب ایجاد تغییرات بیشتر در عزت‌نفس کودکان مضطرب شد و بین متغیرهای پژوهش در کودکان مضطرب در مراحل پس‌آزمون با پیگیری تفاوت معنی‌دار نبود که ناشی از ثبات درمان است. نتیجه‌گیری: رویکرد مهارت آموزی راه‌حل محور برای افزایش عزت‌نفس کارآمدی بیشتری نسبت به بازی درمانی مبتنی بر تعهد و پذیرش دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Comparing the effectiveness of solution-focused child skills training and acceptance and commitment-based play therapy on the self-esteem of anxious children

نویسندگان English

Banafsheh Hamidi
Hossein Ali Ghanadzadegan
Bahram Mirzaian
Department of Psychology, Sar.C., Islamic Azad University, Sari, Iran
چکیده English

Objective: This study aimed to compare the effectiveness of Solution-Focused Kids’ Skills Training and Acceptance and Commitment Therapy (ACT)-Based Play Therapy in improving the self-esteem of anxious children. Methods: This study employed a quasi-experimental design with a pretest–posttest, control group, and a three-month follow-up. The statistical population consisted of all anxious children aged 9–12 years attending schools in District 5 of Tehran, Iran, during the 2024–2025 academic year. A total of 60 students were selected through purposive sampling based on the study inclusion and exclusion criteria and were then randomly assigned to three equal groups using simple random allocation. Data were collected using the Coopersmith Self-Esteem Inventory (1967). The experimental groups received either the Solution-Focused Kids’ Skills Training protocol or the Acceptance and Commitment Therapy-Based Play Therapy protocol, each delivered in eight 60-minute sessions. The data were analyzed using repeated-measures analysis of variance (ANOVA) with SPSS version 26. Results: The findings revealed a significant difference in self-esteem between anxious children who received Solution-Focused Kids’ Skills Training and those who received Acceptance and Commitment Therapy-Based Play Therapy (P < 0.05). Based on the mean scores and effect sizes, Solution-Focused Kids’ Skills Training produced greater improvements in the self-esteem of anxious children than ACT-Based Play Therapy. Moreover, no significant differences were found between the posttest and the three-month follow-up scores for either intervention, indicating that the treatment effects were maintained over time. Conclusion: The findings suggest that Solution-Focused Kids’ Skills Training is more effective than Acceptance and Commitment Therapy-Based Play Therapy in enhancing the self-esteem of anxious children. Therefore, this intervention may be considered an effective evidence-based approach for promoting self-esteem among children with anxiety.

کلیدواژه‌ها English

  • Self-esteem
  • Solution-Focused Kids&‌rsquo
  • Skills Training
  • Acceptance and Commitment Therapy-Based Play Therapy
  • Anxious Children
تبریزی، مرثا،. فاضل، مهدی. (1395). تأثیر آموزش مشاوره با رویکرد راه حل‌محور بر عملکرد تحصیلی و انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان دختر دارای افت تحصیلی دبیرستانی، پنجمین همایش ملی روانشناسی، مشاوره و مددکاری اجتماعی، خمینی‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر، اصفهان.
خاوری خراسانی، رویا، قمری، محمد، امیری مجد، مجتبی. (1403). مقایسه اثربخشی آموزش مهارت‌‌آموزی کودک راه‌حل‌محور و برنامه فرندز بر اضطراب و تاب‌آوری کودکان مجله علوم روانشناختی ۱۴۰۳; ۲۳ (۱۴۱) :۲۲۰۴-۲۱۸۳ ۱۰,۵۲۵۴۷/JPS.۲۳.۱۴۱.۲۱۸۳
رحمانی غزاله. (1399). اثر بخشی روش مهارت آموزی کودک راه حل محور بر عزت نفس و تنظیم هیجان در کودکان شهر تهران. پایانامه کارشناسی ارشد. دانشکده غیردولتی- غیرانتفاعی رفاه.
شیخ الاسلامی، علی و رادمهر، سمیه. (1402). رابطه ی شایستگی اجتماعی با اختلال اضطراب فراگیر دانش آموزان،سومین همایش ملی روان شناسی بالینی کودک و نوجوان، اردبیل،
https://civilica.com/doc/1989051
صفری، سعیده، کلانتری، مهرداد، یزدخواستی، فریبا، عابدی، محمدرضا، عریضی، حمیدرضا.  (1400). اثربخشی تلفیق درمان‌های مبتنی بر پذیرش و تعهد و بازی درمانگری دلبستگی محور (تراپلی) بر شدت نشانه‌ها و عملکرد کودکان مبتلا به اختلال وسواس ناخودداری. مجله علوم روانشناختی; ۲۰ (۱۰۵) :۱۵۵۲-۱۵۳۵ .
متولی جویباری، فاطمه، بخشی پور جویباری، باب الله، عباسی، قدرت الله. (1403). اثربخشی مداخله شناختی - رفتاری بر شایستگی اجتماعی و امتناع از مدرسه کودکان مبتلا به اختلال اضطراب جدایی. طلوع بهداشت. ۲۳ (۲) :۸۱-۹۹
محمدقاسمی، مرثا و تبریزی، مهدی. (1403). اثربخشی بازی درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تعامل والد-فرزند و دلبستگی دانش آموزان پسر ۶ تا ۹ ساله دارای اختلال اضطراب جدایی، اولین همایش بین المللی و دومین همایش ملی زیستن با کیفیت از منظر روانشناسی، مشاوره و مددکاری اجتماعی، خمینی شهر.
https://civilica.com/doc/2010123
 
محققی، مهدی، پورمحمدرضای تجریشی، معصومه، شهشهانی پور، سهیلا، موللی، گیتا، و واحدی، محسن. (1400). اثربخشی آموزش جرأت ورزی بر نشانه های اضطراب کودکان دچار اختلال یادگیری خاص در سنین مدرسه. آرشیو توانبخشی (توانبخشی)، 22(4 )، 408-429.
SID. https://sid.ir/paper/997624/fa
مرتضوی، سیده اکرم، نیک راهان، غلامرضا، صدوقی، مجید. (1397). مقایسه اثربخشی روش های بازی‌درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد و ترکیب آن با آموزش مادران بر اضطراب، عزت‌نفس و خودکارآمدی کودکان دبستانی. روان شناسی بالینی, 10(3), 77-90.
. doi: 10.22075/jcp.2019.15307.1462
مهدور، الهه، چوب‌فروش‌زاده، آزاده، محمدپناه، عذرا، شیروی، الهه. (1402). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش ناامیدی و اضطراب کودکان کار شهر یزد. طلوع بهداشت. ۱۴۰۲; ۲۲ (۵) :۱۳-۲۷
وثوق، ساغر، مهاجرانی، محمد. (1400). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش نشانه های اختلالهای اضطرابی کودکان خانواده های پرآسیب. فصلنامه علمی- پژوهشی خانواده و پژوهش. ۱۴۰۰; ۱۸ (۴) :۱۳۱-۱۴۴
وطنخواه، مژگان، بختیارپور، سعید. (1402). اثربخشی روش مهارت آموزی کودک راه‌حل محور بر مهارت‌های زندگی و ارتباطی کودکان کم‌توان ذهنیروانشناسی افراد استثنایی.
وطنخواه مژگان، حافظی، فریبا، جوهری فرد، رضا. (1403). مقایسه اثربخشی مهارت‌آموزی کودک راه‌حل محور و روان‌نمایشگری بر مهارت اجتماعی دانش‌آموزان پسر کم‌توان ذهنی. فصلنامه سلامت و اموزش در اوان کودکی.۵ (۳) :۲۷-۱۷
American Psychiatric Association. (2024). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: Fifth edition, text revision (DSM-5-TR). American Psychiatric Association Publishing.
 
Jennie, Shuanghong, Niemi, Hannele. (2019). Teachers Support of Students’ Social Emotional and Self-Management Skills Using a Solution-Focused Skillful-Class Method. The European Journal of Social and Behavioral Sciences.
 
Niu, S. J., Niemi, H., Yang, J., Wang, J., Wang, H., Li, J., & Liu, F. (2025). From play to progress: Student learning of social skills with a solution-focused approach. Education Sciences, 15(2), 218.
Romppanen R, Korhonen M, almelin R & et al. (2021) The significance of adolescent social competence for mental health in young adulthood. Mental health & prevention. 2021; 21: 200198.
SJ Niu, H Niemi, B Furman. (2022). Supporting K-12 Students to Learn Social-Emotional and Self-Management Skills for Their Sustainable Growth with the Solution-Focused Kids' Skills Method.  14(13), 7947.
  • تاریخ دریافت 22 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 28 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 14 آبان 1404